De cijfers op een rij

Er wordt veel geschreven over AI in het MKB, maar de feiten raken soms ondergesneeuwd door hype. Hier is een nuchter overzicht van waar we in 2026 werkelijk staan, gebaseerd op CBS-cijfers en het Exact MKB Barometer onderzoek.

In 2025 gebruikte 17% van de Nederlandse bedrijven met minimaal twee werkzame personen minstens één AI-technologie, een verdubbeling ten opzichte van 2023. Bij bedrijven met 10 tot 50 werknemers lag dat op 27%. Bij 50 tot 250 werknemers op 45%. De groei is reëel, maar de verdeling is ongelijk.

Tegelijkertijd vindt slechts 6% van de MKB-bedrijven dat hun bedrijf momenteel voldoende geautomatiseerd is. 58% geeft aan dat ze het als MKB-bedrijf lastiger vinden om snel te profiteren van nieuwe technologieën. En 60% denkt dat een gebrek aan automatisering de belangrijkste reden is dat MKB-bedrijven kansen missen.

Waar het vastloopt

De drempels zijn concreet en begrijpelijk. 42% noemt gebrek aan tijd en mensen als grootste obstakel. 36% heeft moeite met het vrijmaken van budget. 27% mist specifieke technische kennis.

Dit is geen kwestie van onwil. De bereidheid om te innoveren is er: 59% zegt dat verdere automatisering een prioriteit is. Het probleem is dat MKB-ondernemers zoveel ballen in de lucht houden dat er geen ruimte is om er één bij te nemen, zelfs niet als die bal op termijn de andere lichter zou maken.

Er schuilt een paradox in: je hebt geen tijd om te automatiseren, maar juist door niet te automatiseren heb je geen tijd. De bedrijven die deze cirkel doorbreken, doen dat door klein te beginnen en snel resultaat te boeken.

Wat Nederlandse MKB-bedrijven met AI doen

Bij de bedrijven die AI inzetten, zijn de meest voorkomende toepassingen niet spectaculair. Marketing en verkoop staan bovenaan: 33% van de AI-gebruikers bij kleine bedrijven zet het daar in. Daarna volgen administratieve processen en bestuurstaken met 26%.

Dat zijn geen futuristische use cases. Het zijn de plekken waar de werkdruk hoog is en waar relatief eenvoudige tools direct verschil maken. E-mails categoriseren, standaardantwoorden genereren, facturen verwerken, content maken. De winst zit niet in één revolutionaire toepassing maar in het wegnemen van tientallen kleine tijdvreters.

De volgende stap: van tools naar systeem

Wat opvalt is dat de meeste MKB-bedrijven AI inzetten als losse tools. Een chatbot hier, een content-generator daar. Maar de echte waarde ontstaat als AI niet alleen in één hoek van je bedrijf werkt, maar als verbindende laag bovenop al je systemen. Dat is de verschuiving die we in 2026 zien beginnen bij de bedrijven die het verst zijn.

Niet meer AI als experiment, maar AI als bedrijfsinfrastructuur. Dat vereist geen enorm budget of een technisch team. Het vereist een helder beeld van waar je staat en waar de meeste waarde zit.

Wil je weten waar jij staat?

Onze AI-scan geeft je in twee weken een helder beeld van je huidige situatie, de kansen die er liggen en de volgorde waarin je ze het beste kunt aanpakken.

Start met een AI-scan en ontdek waar jouw bedrijf staat ten opzichte van de markt →