AI tegen personeelstekort: wat de CBS-cijfers van 2026 laten zien

Personeelstekort is nu de aanjager van automatisering

Begin juni 2026 publiceerde het CBS nieuwe cijfers over hoe Nederlandse bedrijven omgaan met hun personeelstekort. De kernboodschap: automatisering, vaak met AI, is inmiddels de meest gekozen oplossing. Voor het eerst grijpen meer bedrijven naar techniek dan naar de klassieke antwoorden als hogere lonen of extra wervingscampagnes.

Voor wie in het MKB werkt, zit de belangrijkste les niet in het gemiddelde, maar in wie voorop loopt en wie achterblijft.

De cijfers op een rij

64 procent van de Nederlandse bedrijven kampt met een tekort aan geschikt personeel. Om de gevolgen te dempen zet 29,7 procent in op automatisering, een stijging ten opzichte van 24,7 procent in 2025. In één jaar is dat een flinke sprong.

Maar het verschil naar bedrijfsgrootte is groot. Van de grote bedrijven zet 40,4 procent in op automatisering. Bij middelgrote bedrijven is dat 28,1 procent, en bij kleine bedrijven van 5 tot 50 werknemers slechts 20,1 procent. De bedrijven die het tekort vaak het hardst voelen, zetten dus het minst in op de oplossing.

Dat heeft gevolgen. Eén op de vijf kleine bedrijven met een personeelstekort, 20,1 procent, geeft aan de productie te moeten inperken. Bij grote bedrijven is dat maar 8,7 procent. Waar de grote spelers automatiseren, remmen de kleine af.

En het AI-gebruik zelf?

Ook daar zie je dezelfde kloof. In 2025 gebruikte 29,8 procent van het MKB met 10 tot 249 werknemers minstens één AI-technologie. Bij microbedrijven van 2 tot 9 werkzame personen was dat 13,8 procent. De grotere bedrijven trekken weg, de kleinste blijven staan. Dat beeld strookt met de bredere staat van AI in het Nederlandse MKB.

De cijfers vertellen geen verhaal over onwil. Ze vertellen een verhaal over drempels: geen tijd, geen kennis in huis, en het gevoel dat AI iets is voor grote bedrijven met een IT-afdeling. Precies dat gevoel is inmiddels achterhaald.

AI vervangt geen mensen, het ontlast je team

De denkfout die kleine bedrijven het vaakst maken, is dat automatisering betekent dat je mensen vervangt. In de praktijk werkt het andersom. Bij een tekort van vaak enkele fte helpt AI niet door iemand te ontslaan, maar door je bestaande team meer te laten doen met minder routinewerk.

Denk aan het classificeren en voorbereiden van inkomende aanvragen, het samenvatten van dossiers, het opstellen van standaardcorrespondentie, het bijwerken van gegevens tussen systemen. Werk dat niemand mist en dat nu uren per week van je mensen opeet. We schreven eerder over hoe je met AI je bestaande team productiever maakt zonder iemand te vervangen.

Waarom de voorlopers niet nog een tool kopen

Het verschil tussen de bedrijven die rendement halen en de bedrijven die blijven modderen, zit zelden in het aantal tools. Het zit in of je het repetitieve werk echt uit je proces haalt. Nog een los abonnement erbij lost dat niet op. Een laag die over je bestaande systemen heen ligt en het werk daadwerkelijk overneemt, wel.

Dat is waarom wij bij een tekort niet beginnen met een tool, maar met de vraag waar in jouw kantoor de meeste uren weglekken. Een AI-audit brengt dat in 14 dagen in kaart, en laat zien welk deel van dat werk je kunt automatiseren zonder iemand aan te nemen.

Niet achterblijven in de statistiek

De CBS-cijfers laten een tweedeling zien die zich in 2026 verdiept. Grote bedrijven automatiseren, kleine bedrijven perken hun productie in. Aan welke kant je staat, is nog een keuze.

Veertien dagen later weet je welk deel van je personeelstekort je met slimme automatisering kunt opvangen, zonder je team te vervangen. Meegroeien met de voorlopers begint met weten waar je uren weglekken.